Religiestudies

Behandeld worden de grote lijnen van de ontstaansgeschiedenis van de grote wereldgodsdiensten en de wetenschappelijke benaderingen van deze geschiedenis.

Module	:	Jodendom (1WG1)
Omvang	:	7 EC
Docent	:	Prof. dr. C.J. den Heyer
Doelstelling	:	De student verkrijgt kennis van en inzicht in de fundamentele gegevens m.b.t. het ontstaan en ontwikkeling van het jodendom.
Inhoud	:	Aandacht wordt besteed aan de literair-historische bronnen van de joodse traditie, de geschiedenis van het joodse volk, de leer, de religieuze geschriften en de geloofspraktijk.
Werkvormen	:	Hoor- en werkcollege. Bijwonen van een dienst in een Utrechtse synagoge en/of bezoek aan het Joods-historisch museum.
Toetsvorm	:	Take-home tentamen.
Literatuur	:	a) Verplicht: N. Smart, Godsdiensten van de wereld. Kampen, 2003; b) Aanbevolen: R.C. Musaph-Andriesse, Wat na de Tora kwam; Rabbijnse literatuur van Tora tot Kabbala. Baarn, 1992; I. Abram, Joodse identiteit. Kampen, 1993.

Het verkrijgen van kennis en inzicht van de gehanteerde begrippen, uitgangspunten en werkwijze van de godsdienstwetenschappen. Kennis van en inzicht in de verbanden tussen theologische, filosofische, psychologische en sociaal wetenschappelijke studie van godsdiensten. Bestudeerd worden godsdienstige stromingen, mens- en godsbeelden.

Module	:	Inleiding godsdienstwetenschap (1GW1)
Omvang	:	7 EC
Docent	:	drs. H. Boswinkel
Doelstelling	:	Studenten maken kennis met het begrippenkader, de disciplines en ontwerpen van theologie en godsdienstwetenschap die te duiden zijn in godsdiensthistorische, godsdienstfenomenologische, godsdienstpsychologische en godsdienstsociologische context. Inleidende kennis van een aantal vormen en posities van theologie en enkele theologische ontwerpen, interpretatie en benaderingswijzen. Bijzondere aandacht wordt geschonken aan de vraag wat is Theologie (de theologische disciplines) en wat is Godsdienstwetenschap.
Inhoud	:	kennismaken met het object, de methoden en ontwerp van theologie en godsdienstwetenschappen zoals; de geschiedenis, de stromingen, de disciplines van dit vak en de verhouding van dit vak tot andere vakken die godsdienst bestuderen.
Werkvormen	:	hoor- en werkcollege.
Toetsvorm	:	door docent nader te bepalen
Literatuur	:	J.D.J. Waardenburg, Religie onder de loep. Systematische inleiding in de godsdienstwetenschap. Baarn, 1990 (of reader); H. Vroom, Religies en de waarheid (reader verkrijgbaar). Kampen, 1988;

Aan de orde komen vragen rond het ontstaan van de bijbel als in de geschiedenis geworden literatuur. De student verkrijgt inzicht in de ontstaansgeschiedenis van de bijbel en maakt kennis met enkele wetenschappelijke methoden van uitleg, interpretatie en benaderingswijzen.

Module	:	Oude Testament 1 (1BW1)
Omvang	:	7 EC
Docent	:	Prof. dr. C.J. den Heyer
Doelstelling	:	Het verkrijgen van elementaire kennis van de godsdiensthistorische context van het Oude Israël en het vroege Jodendom, het leren verstaan van het Oude Testament als in de geschiedenis geworden literatuur en het verkrijgen van elementaire kennis en inzicht in de ontwikkeling van de Pentateuch.
Inhoud	:	Studenten maken kennis met het antieke Israël en het vroege Jodendom, de ontstaansgeschiedenis van het Oude Testament, enkele wetenschappelijke methoden van uitleg, interpretatie-modellen en benaderingswijzen. Bijzondere aandacht wordt besteed aan de Apocriefe boeken van het Oude Testament en de Pseudepigrafen
Werkvormen	:	Hoor- en werkcollege met ruimte voor eigen inbreng.
Toetsvorm	:	Door docent nader te bepalen
Literatuur	:	Bijbelvertaling naar keuze, [?] [?] H. Jagersma en M. Vervenne (red.), Inleiding in het Oude Testament. Kampen, 1992; A.S. van der Woude (red.), Bijbels Handboek deel 2a Kampen, 1990.

Overzicht van de ontstaansgeschiedenis van het christendom met het accent op de groei van deze religie tot wereldgodsdienst. Inzicht in de positie van de kerkgeschiedenis als onderdeel van de godsdienstwetenschappen. Aan de orde komen de belangrijkste achtergronden en inhouden van de geschiedenis van de (oude) kerk en Christendom. Aandacht zal (o.a.) worden besteed aan: Ketterse bewegingen, Dogmageschiedenis, het Protestantisme, de Catholica, de Reformatie en Contra-reformatie.

Module	:	Vroeg Christendom (1KG1)
Omvang	:	7 EC
Docent	:	Dr. J. van Schaik
Doelstelling	:	De student verkrijgt kennis van en inzicht in de ontwikkeling van de Jezusbeweging (als een intern-joodse beweging), naar het christendom en de belangrijkste achtergronden en inhouden van de geschiedenis van het christendom en de oude kerk.
Inhoud	:	kennis wordt gemaakt met de ontwikkeling van het vroege christendom, hoe de christelijk kerk zich verhouden heeft tot het jodendom, hoe het dogma zich ontwikkeld heeft en hoe de kerkelijke structuur ontstaan is. Hierbij zal de theologie van de kerkvaders in hoofdlijnen onder de aandacht worden gebracht. Bijzondere aandacht wordt besteed aan de Apocriefe geschriften en teksten van de vroege kerk.
Werkvormen	:	De grote lijnen worden in hoor- en discussiecolleges besproken. De studenten werken enkele details zelf uit en presenteren hun bevindingen in korte referaten.
Literatuur	:	a) Verplicht: P. Nissen en N. van den Akker, Wegen en dwarswegen. Tweeduizend jaar christendom in hoofdlijnen Amsterdam, 1999 A.F.J. Klijn (red.), Apocriefen van het Nieuwe Testament, deel I en II Kampen, 1985 b) Aanbevolen: A.F.J. Klijn, Apocriefe openbaringen, orakels en brieven. Buitenbijbelse aanvullingen op het nieuwe testament Baarn, 2001 A.F.J. Klijn, Apocriefe handelingen van de apostelen. Buitenbijbelse verhalen uit de vroege kerk Baarn, 2001 M. Borg (red.), Het verloren evangelie Zoetermeer, 1997 R. Stark, De eerste eeuwen. Een sociologische visie op het ontstaan vanhet christendom Baarn, 1998 Chris Lorenz, De constructie van het verleden Amsterdam, 1998

Besproken worden enkele belangrijke thema’s op het gebied van godsdienst en samenleving zoals; ouderen en godsdienst, godsdienst en de multiculturele samenleving, godsdienst en secularisatie en de rol van godsdienst in de verschillende levensfasen van de mens.

Module	:	Inleiding Godsdienstsociologie (1SW1)
Omvang	:	6 EC
Docent	:	Dr. R.J.J.M. Plum
Doelstelling	:	De student verkrijgt kennis van en inzicht in de belangrijke thema's uit huidige godsdienstsociologische concepten zoals: secularisatie, de toekomst van de godsdienst en voorspelbaarheid van toekomstige ontwikkelingen en is in staat dit in het eigen beroepsmatige handelen te verwerken.
Inhoud	:	Bestudering van de hoofdthema's van de hedendaagse godsdienstsociologie.
Werkvormen	:	hoor- en discussiecollege.
Toetsvorm	:	door docent nader te bepalen
Literatuur	:	G. Dekker, Godsdienst en Samenleving. Inleiding tot de studie van de godsdienstsociologie Kampen, 2001 H. M. Vroom, Christelijk geloof in een seculiere en plurale cultuur Amsterdam, 2006

Aan de orde komen enkele elementaire beginselen van de godsdienst- en analytische psychologie. Thema’s die o.a. aan de orde komen zijn: de psychologische grondslag van de functies van religie, ontwikkelingspsychologie en psychopathologie en geestelijke gezondheid.

Module	:	Ontwikkelingspsychologie (1PSY1)
Omvang	:	7 EC
Docent	:	Dra. A.K. Schuurman
Doelstelling	:	De student verkrijgt elementaire kennis van enkele belangrijke begrippen van de ontwikkelingspsychologie.
Inhoud	:	Aandacht wordt besteed aan enkele psychodynamische, cognitieve en comtemplatief-psychologische visies op (religieuze) ontwikkeling en levensfasen van de mens. Bestudeerd worden stadia in de menselijke levensloop, ontwikkelingsstoornissen en de betekenis van levensbeschouwing. In het bijzonder staan de visies van Erikson, Piage en Fowler centraal.
Werkvormen	:	Hoor- en discussiecollege.
Toetsvorm	:	Het maken van een werkstuk met een omvang van 5 pgs. excl.
Literatuur	:	L. Rooijendijk, L. Dijt, A. Wijers, De mens in thema's; een thematische behandeling van de menselijke levensloop Baarn, 2009 J. van Saane, Religie is zo gek nog niet. Een introductie in de godsdienstpsychologie Kampen, 2010

De mystieke traditie geeft vorm aan de beschrijving van het proces dat aan de taal voorbijligt: het ervaren van de afstand tot God en het streven om deze afstand te overbruggen. Mystiek is etymologisch het verborgene. Hoe en waarom dan ook. Waar het verborgene ontbreekt, ontbreekt ook de mystiek. Het verschijnsel is echter zo breed en diep dat het zich door geen begrip laat omvatten.

Module	:	Inleiding mystiek (1MS1)
Omvang	:	6 EC
Docent	:	dr. J.L.M. van Schaik
Doelstelling	:	De studenten verkrijgen kennis van en inzicht in de mystiek als fenomenologisch verschijnsel en historisch gegeven.
Inhoud	:	In deze module besteden we aandacht aan de mystieke traditie in het Jodendom, het Christendom en de Islam. Aan de orde komen Bernardus van Clairvaux, Hildegard van Bingen, Hadewijch, Jan van Ruusbroec en Theresia van Avila.
Werkvormen	:	hoor- en discussiecollege
Toetsvorm	:	huiswerkopdracht
Literatuur	:	a) Verplicht: J. Baers, G. Brinkman et. al, Encyclopedie van de mystiek. Fundamenten, tradities, perspectieven Kampen, 2003 Reader, Middeleeuwse mystiek (J.L.M. van Schaik) [?] b) Aanbevolen: Meister Eckhart, Preken en traktaten Groningen, 2009 P. Mommaers, Wat is mystiek Nijmegen/Brugge, 1977 J.L.M. van Schaik (red.), Mystiek in onze tijd Zeist, 1993 J.L.M. van Schaik (red.), In het hart is Hij te vinden. Een geschiedenis van de christelijke mystiek Zeist, 2005 J. Slavenburg, Mystiek en spiritualiteit. Een reis door het tijdloze Deventer, 1994.

De studenten maken kennis met de verschillende vormen van spiritualiteit en de relatie tussen de geleefde spiritualiteit en vormen van spiritualiteit binnen religieuze bewegingen. Bijzondere aandacht wordt besteed aan de gnostiek en het esoterisch christendom en de daaraan verwante stromingen in de Westerse cultuur en religiegeschiedenis.

Module	:	Gnostiek (1VSS1)
Omvang	:	6 EC
Docent	:	Drs J. Slavenburg
Doelstelling	:	De student verkrijgt inleidende kennis en inzicht in het pagaan-filosofisch grondpatroon van de klassieke gnostische oorsprongsmythe en de relatie met vroegchristelijke teksten.
Inhoud	:	De vraag naar het kwaad, vanwaar het kwaad (Unde malum), ziekte, lijden en dood, wordt vaak gesteld. Het is een algemeen menselijke vraag en zij komt in alle religies voor. Maar juist in de gnostiek is deze vraag bij uitstek gesteld, en heeft aanleiding gegeven tot zeer diverse antwoorden. Vanuit de algemene vraagstelling naar het hoe en waarom van het kwaad worden gnostische (meestal dualistische) stromingen behandeld.
Werkvormen	:	Hoor- en discussiecollege.
Toetsvorm	:	Door docent nader op te geven.
Literatuur	:	a) Verplicht: J. Slavenburg, een sleutel tot de gnosis Deventer, 2006(3e-druk) b) Aanbevolen: R. Roukema, Gnosis en Geloof in het vroege Christendom. Een inleiding tot de Gnostiek Zoetermeer, 1998 J. Slavenburg en W. Gloudemans,, De Nag Hammadi-geschriften. Deventer, 2007 (4e-druk)

De student verkrijgt kennis en inzicht in de toepassingsmogelijkheden van gespreksvoering in de interreligieuze dialoog. Aan de orde komen (o.a.) de theorie rondom feedback, observatie, groepsdynamica en gespreksvaardigheden. Rollenspelen, gespreksvorm, opdrachtvorm.

Module	:	Gespreksvaardigheden (1GV1)
Omvang	:	5 EC
Docent	:	Mw. drs. A.K. Schuurman
Doelstelling	:	Het verkrijgen van kennis, inzicht en vaardigheden in aspecten van menselijke communicatie, observatie en groepsdynamica.
Inhoud	:	Aandacht wordt besteed aan de belangrijkste psychologische aspecten van communicatie in samenhang met het communicatiemodel zoals het kunnen geven en ontvangen van feedback, non-verbaal gedrag, kunnen observeren en interpreteren, een groepsgesprek kunnen leiden. In het bijzonder wordt aandacht besteed aan het begrip congruentie van C. Rogers en het kernkwadraat van D. Ofman.
Werkvormen	:	Practicum; rollenspel en gespreksvormen.
Toetsvorm	:	Werkstuk.
Literatuur	:	G. Lang & H.T. van der Molen, Psychologische gespreksvoering; een basis voor hulpverlening Baarn, 1997