Propedeuse
Examenprogramma propedeuse
GESCHIEDENIS VAN DE FILOSOFIEKennismaken met de elementaire vragen en begrippen van de wijsbegeerte en de geschiedenis van de filosofie en literatuur, waarbij de ontwikkeling van posities worden verankerd in korte en langere tekstfragmenten van belangrijke filosofen.
| Module | : | Inleiding wijsbegeerte (1GSF1) |
| Omvang | : | 5 EC |
| Docent | : | Dr. H. van Dongen |
| Doelstelling | : | De studenten maken kennis met de elementaire vragen en begrippen van de wijsbegeerte en verkrijgen kennis van het begrip ontologie. |
| Inhoud | : | Een inleiding in wijsgerige begrippen zoals, wat is filosofie, wat is wijsheid en wat kennis. |
| Werkvormen | : | Hoor- en discussiecollege. |
| Toetsvorm | : | Take-home tentamen. |
| Literatuur | : | a) Verplicht:
- J. Bor, Een nieuwe geschiedenis van de filosofie. Amsterdam 2011
b) Aanbevolen:
- Storig, Geschiedenis van de filosofie Utrecht, 2000
- Vergeer, Eerste vragen over de Griekse filosofie Nijmegen, 1990
- Bor, 25 eeuwen westerse filosofie Amsterdam, 2003
|
WIJSBEGEERTE EN SPIRITUALITEIT De grote lijnen van de geschriften en denkers van de filosofie, mystiek. spiritualiteit en wijsgerige antropologie. De belangrijkste ontwikkelingen van het spirituele gedachtegoed is object van studie. Aandacht wordt besteed aan de kosmologische opvattingen van de antieke mens en de veronderstelde samenhang tussen het goddelijke, de kosmos en de mens. In het bijzonder zal aandacht worden besteed aan de Hermetische filosofie, denkbeelden over de verhouding van de ziel tot het lichaam en de belangrijkste noties en historisch-systematische situering van de Oosterse filosofie.
| Module | : | Inleiding wijsbegeerte & spiritualiteit (1WBS1) |
| Omvang | : | 7 EC |
| Docent | : | Dra. L. Meiling |
| Doelstelling | : | Het verkrijgen van inleidende kennis van het begrip spiritualiteit en de relatie met de filosofie. Inzicht in vormen van spiritualiteit binnen een geseculariseerde samenleving. |
| Inhoud | : | In een geseculariseerde samenleving zijn verschillende vormen te vinden die zich laten duiden als spiritueel. Spiritualiteit lijkt te verschijnen waar geconstitutioneerde religie verdwijnt. Aandacht wordt besteed aan spiritualiteit binnen de filosofie. |
| Werkvormen | : | Hoor- en discussiecollege. |
| Toetsvorm | : | Take-home tentamen. |
| Literatuur | : | a) Verplicht:
- C. Verhoeven, alziend oog, essays over spiritualiteit en tijdgeest. Best, 1999
- A. Roothaan, Spiritualiteit begrijpen. Een filosofische inleiding. Amsterdam, 2007
b) Aanbevolen:
- H. Nouwen, Open uw hart. De weg naar onszelf, de ander en God. Kampen, 2006 (6e druk);
|
| Module | : | Filosofie en mystiek (1WBS2) |
| Omvang | : | 7 EC |
| Docent | : | Dr. J.L.M. van Schaik |
| Doelstelling | : | Het verkrijgen van kennis en inzicht in de mystiek als fenomenologisch verschijnsel en historisch gegeven |
| Inhoud | : | De mystieke traditie geeft vorm aan de beschrijving van het proces dat aan de taal voorbij ligt: het ervaren van de afstand tot God en het streven om deze afstand te overbruggen. Mystiek is etymologisch het verborgene. Hoe en waarom dan ook. |
| Werkvormen | : | hoor- en discussiecollege |
| Toetsvorm | : | huiswerkopdracht |
| Literatuur | : | a) Verplicht:
- J. Baers, G. Brinkman et. al.,, Encyclopedie van de mystiek. Fundamenten, tradities, perspectieven. Kampen, 2003
- Reader, Middeleeuwse mystiek (J.L.M. van Schaik)
- P. Mommaers, Wat is mystiek Nijmegen/Brugge, 1977
- J.L.M. van Schaik (red.), Mystiek in onze tijd Zeist, 1993
b) Aanbevolen:
- Meister Eckhart, Preken en traktaten Groningen, 2009
- J.L.M. van Schaik (red.), In het hart is Hij te vinden. Een
geschiedenis van de christelijke mystiek. Zeist, 2005
- J. Slavenburg, Een reis door het tijdloze. Mystiek en spiritualiteit Deventer, 1994
|
SOCIALE EN POLITIEKE FILOSOFIE De sociale en politieke filosofie besteed aandacht aan vraagstukken rond politiek en samenleving. Veel filosofen hebben getracht een manier te vinden om vorm te geven aan de relatie van burger en staat. Sociale en politieke filosofie gaat over de betrekkingen tussen mensen zoals die binnen een maatschappelijke en politieke orde gestalte krijgen. Het complexe scala van menselijke betrekkingen roept in de sociale en politieke filosofie een aantal vragen op zoals; hoe menselijke betrekkingen behoren te zijn en geregeld dienen te worden, wat zijn criteria voor een goede samenleving en wat zijn de voorwaarden waaronder een behoorlijke samenleving mogelijk is.
| Module | : | Inleiding sociale en politieke filosofie (1SPF1) |
| Omvang | : | 6 EC |
| Docent | : | Prof. dr. J.P. Wils |
| Doelstelling | : | De student verwerft kennis van en inzicht in de eigenheid van sociale-, en politiek- filosofische vraagstellingen en kernbegrippen en weet deze begrippen in verband te brengen met (actuele) politieke en maatschappelijke kwesties. |
| Inhoud | : | Aandacht wordt besteed aan politiek-filosofische concepten zoals vrijheid, gelijkheid en rechtvaardigheid en die op het publiek belang te kunnen analyseren en beoordelen. |
| Werkvormen | : | hoor- en discussiecollege. |
| Toetsvorm | : | Door docent nader te bepalen |
| Literatuur | : | - F. van Peperstraten, Samenleving ter discussie. Een inleiding in de sociale filosofie. Bussum, 1999
|
GODSDIENSTFILOSOFIE Aan de godsdienstfilosofie is de taak toebedeeld de betekenis, de zin en de waarheidsvraag van religieuze tradities nader te onderzoeken in overeenstemming met de mogelijkheid van filosofie en wetenschap. Getracht wordt inzicht te verkrijgen in het probleem van de godsvraag en het godsbewijs. Aandacht wordt besteed aan de vraag in hoeverre mythe en mythologie het werkelijkheidsbewustzijn kunnen bepalen. De studenten maken kennis met de kernthema's van de godsdienstfilosofie; de relatie tussen de filosofie en religie, vormen van filosofie binnen godsdienst en religieuze bewegingen. Een aantal belangrijke thema's en posities uit de godsdienstfilosofie worden ingeleid zoals; het ontstaan van de godsdienstfilosofie en godsdienstfilosofie versus wijsgerige theologie.
| Module | : | Inleiding godsdienstfilosofie (1GDF1) |
| Omvang | : | 7 EC |
| Docent | : | Dr. H.G. Schipper |
| Doelstelling | : | Kennismaking met de godsdienstfilosofie. Kennis van en inzicht in de grondvragen, rede en religie. Inzicht in het debat over de verhouding van geloof en wetenschap. De vaardigheid om vragen omtrent waarheidsclaims van religie zelf te doordenken. |
| Inhoud | : | De Godsdienstfilosofie is de wetenschappelijk discipline die religieuze systemen en geloofsovertuigingen bestudeert. Godsdienstfilosofen komen vaak met kritische vragen met betrekking tot geloofsovertuigingen. |
| Werkvormen | : | hoor-, werk en discussiecollege. |
| Toetsvorm | : | schriftelijk |
| Literatuur | : | a) Verplicht:
- H.J. Heering, Inleiding tot de godsdienstwijsbegeerte Meppel, 2001
- P. Oomen & T. Smedes (red.), Evolutie, cultuur en religie. Perspectieven vanuit biologie en theologie. Uitgeverij Klement / Pelckmans, Kampen 2010
- A. Driessen & G. Nienhuis (red.), Evolutie: wetenschappelijk model of seculier geloof. Uitgeverij Kok, Kampen 2010
b) Aanbevolen:
- L. Kolakowski, Religie Hilversum 1997
- L.M. de Rijk, Geloven en weten Amsterdam 2010
|
PRAKTISCHE FILOSOFIE In discussie over morele problemen spelen allerlei begrippen en argumenten een rol die hun achtergrond vinden in ethische theorieën uit het verleden en heden. Aristoteles was de eerste die de wijsgerige ethiek onderscheidde van andere filosofische disciplines en aparte boeken wijdde aan de studie van de moraal. We behandelen hoofdlijnen van de historische ontwikkelingen van de ethiek en de daarmee samenhangende vraag naar de mogelijkheid van ethiek als wetenschap. Aandacht wordt besteed aan het toepassen van wijsgerige reflectie en methoden op onderwerpen die in verband staan met organisatie en bedrijfsethiek, management en zorgethiek.
| Module | : | Wijsgerige ethiek (1PRF1) |
| Omvang | : | 6 EC |
| Docent | : | Dr. P.P.M. Harteloh |
| Doelstelling | : | De student verkrijgt elementaire kennis van en inzicht in de begrippen en theorieën van de wijsgerige ethiek en de belangrijkste problemen, begrippen en theorieën uit de geschiedenis van de ethiek. |
| Inhoud | : | In de discussie over morele problemen spelen allerlei begrippen en argumenten een rol die hun achtergrond vinden in ethische theorieën uit het verleden en heden. In deze module behandelen we de hoofdlijnen van de historische ontwikkelingen van de ethiek. |
| Werkvormen | : | hoor- en discussiecollege. |
| Toetsvorm | : | Essay in de vorm van een casusbespreking |
| Literatuur | : | a) Verplicht:
- A.J. Leijen, Profielen van ethiek Coutinho 2002
- H.J. Storig, Geschiedenis van de filosofie Utrecht, 2000. Deel 2, pgs. 9-59.
- T. van Wiligenburg e.a., Ethiek in praktijk Van Gorcum, Assen 199
- Reader, Primaire teksten van Aristoteles e.a. (P. Harteloh)
b) Aanbevolen:
- Aristoteles, Ethica Nicomachea [?]
- P.J. Zwart, De achtergronden van de moraal Assen, 1996
|
METAFYSICA Wellicht behoren metafysica en transcendentie tot de hoogste disciplines en pretenties van de filosofie. Zonder die pretentie zou filosofie eigelijk geen filosofie meer zijn. Volgens Aristoteles is metafysica zelfs de meest exacte en bewijskrachtige van alle wetenschappen. Ging het bij Aristoteles voorheen over het zintuiglijk waarneembare dat voorwerp van beschouwing is, in zijn metafysica wordt er niet meer gesproken over het zintuiglijk waarneembare, het fysische, maar over het metafysische. Het lichamelijke zou dan het zintuiglijk waarneembare of het fysische vertegenwoordigen, de ziel en de geest het onwaarneembare. Ook de fysische beschouwing is wijsheid. Maar zij is niet de eerste. Wat nu bij Aristoteles na het eerste fysische komt (het metafysische), is van een andere aard en betreft het wezen dat niet waarneembaar is en geen voorwerp van fysisch onderzoek. Besproken worden enkele klassieke thema's van de metafysica, zoals deze vooral in het kader van een zijns-leer in hun systematisch verband doordacht worden. Tegen de achtergrond van de moderne indeling van de metafysica, in een algemeen deel (ontologie) en een bijzonder deel (kosmologie en psychologie), zal gezocht worden naar de zin van de aloude vraag naar het uiteindelijke of absolute eenheidsbeginsel van het zijn en naar de onderlinge samenhang van de diverse antwoorden zoals; de substantie, het goddelijke of God, de kosmos, het ik, de menselijke ziel of het subject.
| Module | : | Inleiding Metafysica (1MTF1) |
| Omvang | : | 7 EC |
| Docent | : | Drs. H. Boswinkel |
| Doelstelling | : | Het verkrijgen van inleidende kennis en inzicht in de betekenis van metafysische vragen en problem. Het leren onderkennen van het metafysisch gehalte van wetenschappelijke, religieuze en existentiële vraagstukken. |
| Inhoud | : | Centraal staat de vraagstelling: Wat is metafysica? Aandacht zal besteed worden aan enkele klassieke thema's van de metafysica, zoals die vooral in het kader van een zijns-leer in hun systematisch verband doordacht worden. |
| Werkvormen | : | hoor- en discussiecollege. |
| Toetsvorm | : | Door docent nader te bepalen. |
| Literatuur | : | a) Verplicht:
- Aristotels, Metafysica. Boek I-VI (Vert. B. Schomakers) Budel, 2005
- B. Schomakers, [?] Budel, 2005
- H. Berger, Wat is metafysica? Een studie over transcendentie Assen/Maastricht, 1993
b) Aanbevolen:
- Levinas, Het ik en het oneindige [?]
- M. Heidegger, Inleiding in de metafysica. Vert. door H.M. Berghs Nijmegen 1997
- J. Peters, Metafysica. Een systematisch overzicht Aula boek, Utrecht
- R. G. Collingwood, Over metafysica. Vert. door G. Vanheeswijck. Kampen, 1996
- Thomas van Aquino, Metafysica tussen ervaring en transcendentie. Vert. door R. te Velde. Agora boek. Kampen, 1994
- Aristoteles, Het opperwezen; Metaphysica Lambda. Vert. door C. Verhoeven Baarn, 1989
|
MENS EN NATUUR Klimaatverandering, milieurampen en energieproblemen beheersen regelmatig het nieuws. Wat is de beste houding en wat is het beste beleid ten opzichte van deze problemen? Het is ook een taak van de praktische filosofie (ethiek en politieke filosofie) om een antwoord op de vraag “wat te doen” te formuleren aan de hand van die concrete problemen.
| Module | : | Natuurfilosofie (1MEN1) |
| Omvang | : | 7 EC |
| Docent | : | Dra. A.H.M. Nagel |
| Doelstelling | : | Het verkrijgen van kennis en opvattingen van de begrippen natuur, cultuur in filosofie en het toepassen van de problematiek van schepping, milieuvragen en samenwerking met natuur wetenschappen. |
| Inhoud | : | Natuur en cultuur, gedacht als eenheid en als onderscheiden. Aandacht wordt besteed aan opvattingen en visie over natuurwetenschappen bij de Stoa, de Reformatoren, Heidegger, het holisme van new age en scheppingstheorie%uFFFDn. |
| Werkvormen | : | hoor- en discussiecollege |
| Toetsvorm | : | Door docent nader te bepalen |
| Literatuur | : | - Door docent nader te bepalen, [?] [?]
|
COMMUNICATIE Het verkrijgen van kennis, inzicht en vaardigheid in de filosofische-, en methodische gespreksvoering in het werkveld van de counselor c.q filosofisch consulent. Aan de orde komen (o.a.) de theorie rondom feedback, observatie, groepsdynamica en gespreksvaardigheden. Rollenspelen, gespreksvorm, opdrachtvorm.
| Module | : | Gespreksvaardigheden (1TGV1) |
| Omvang | : | 5 EC |
| Docent | : | Drs. L.J. Oudeman |
| Doelstelling | : | Het verkrijgen van kennis, inzicht en vaardigheden in aspecten van menselijke communicatie, observatie en groepsdynamica. |
| Inhoud | : | Aandacht wordt besteed aan communicatie in samenhang met het communicatiemodel. Het kunnen geven en ontvangen van feedback, non-verbaal gedrag, observeren etc. Behandeld worden gespreksvoering in het werkveld: counsellor en/of de filosofische praktijk. |
| Werkvormen | : | Practicum; rollenspel en gespreksvormen |
| Toetsvorm | : | Werkstuk |
| Literatuur | : | - G. Lang & H.T. van der Molen, Psychologische gespreksvoering; een basis voor hulpverlening Baarn, 1997
|
PRAKTIJKSTAGES De praktijkstages vormen een verplicht onderdeel voor studenten die gekozen hebben voor een beroepenvariant. Tegen de tijd dat je stage wilt gaan lopen is het verstandig een afspraak te maken met de stagecoördinator. De stage biedt studenten de mogelijkheid voor oriëntatie en participatie op het werkgebied waarop hij na afloop van de studie werk¬zaam kan zijn.
| Module | : | Orientatie op stage (1OST1) |
| Omvang | : | 2 EC |
| Docent | : | Dr. P.P.M. Harteloh / Drs. M. Slagter |
| Doelstelling | : | Orientatie op en kennisnemen van het beroepsveld van de counsellor/filosofisch
Consulent, de onderwijs-, of redactiepraktijk. |
| Inhoud | : | Kennisnemen van de komende observatiestage en praktijkleersituatie. Theoretische verheldering en bespreken van de komende observerende stagepraktijk. De informatie uit deze module geldt als basis om module 2PST1 te kunnen gaan volgen. |
| Werkvormen | : | Hoorcollege |
| Toetsvorm | : | Evaluatie (aanwezigheidsplicht!) |
| Literatuur | : | - C. Hartog den & H. Schrijen, Stage als leerproces Baarn, 1983
- C. Huurman, Stage, lerend werken, werkend leren Baarn, 1987
|
