Zingeving & Spiritualiteit
De twee of vierjarige studierichting Zingeving & Spiritualiteit biedt een vorming voor mensen die zich bezig willen houden met filosofische bespiegelingen over de functies van leven en dood, geluk en verdriet, ziekte en lijden, het kwaad in al zijn vormen en zich daarbij willen laten inspireren door psychotherapeutische referentiekaders en het zingevingkader van religie en spiritualiteit.
Zingeving
Veel mensen herleiden gebeurtenissen in het leven tot zin of onzin. Zingeving kleurt ons wereldbeeld, ons handelen, ons denken en doen. In veel gevallen dwingen bepaalde gebeurtenissen en omstandigheden ons tot heroriëntering op het leven en de taak die we daarin willen vervullen. De levenstaak van een mens is even uniek als zijn specifieke mogelijkheid die inhoud te geven. Leven betekent vaak verantwoording nemen om de juiste oplossingen te vinden voor onze levensproblemen en om de taken te vervullen waarvoor het leven ieder mens voortdurend stelt.Die levenstaken, en de zin van het leven, zijn voor ieder mens op ieder tijdstip verschillend. Het is daardoor ook onmogelijk een algemeen geldende definitie te geven van de zin van het leven. Vragen omtrent de zin van het leven kunnen niet met algemene beweringen worden beantwoord.
Naast een abstracte betekenis van het leven is er een denkbare mogelijkheid van een specifieke levenstaak of bestemming van de mens. Een bestemming die voor ieder individu anders en uniek is. Geen mens en mensenlot is vergelijkbaar met een ander mens en ander lot.
Begripsbepaling spiritualiteit
Als spiritualiteit in beginsel kan worden begrepen als het geestelijke of het immateriële is, in de context van religie en spiritualiteit, het nuttig het immateriële te duiden als het transcendente; een submanifeste zijnsorde achter het fysieke en de ons bekende zichtbare werkelijkheid. In bespiegelingen over die andere zijnsorde speelt het rationele, het menselijk denkvermogen, een belangrijke rol.Spiritualiteit is toegankelijk voor het menselijke denkvermogen in de vorm van definieerbare begrippen en het ervaren van het transcendente. Spiritualiteit ligt dan binnen het bereik van wat binnen de grenzen van rede en ervaring gekend kan worden. Bij het bespreken van het immateriële zal de filosofie, de nieuwe natuurkunde, de parapsychologie, de godsdienstwetenschappen en de theologie zich tot het haalbare moeten beperken en het kenbare afgrenzen tegen het (nog)onkenbare.
Opleidingsprofiel en beroepsperspectief
De opleiding Zingeving & Spiritualiteit beoogt het verwerven van kennis en het ontwikkelen van psychosociale en psychotherapeutische deskundigheid om iemand te begeleiden in zijn of haar relatie tot zingeving, spiritualiteit en levensvragen. Hoewel de opleiding kan dienen voor eigen ontwikkeling is de opleiding primair gericht op latere beroepsuitoefening. We kunnen hier denken aan instellingen van de geestelijke gezondheidszorg, palliatieve zorg, vormingscentra en/of hospices of aan een zelfstandige vestiging van een praktijk voor zingeving & stervensbegeleiding. Het kunnen geven en/of organiseren van cursussen op het gebied van levensbeschouwing en spiritualiteit is ook denkbaar.De opleiding vormt de basis voor het kunnen functioneren als zingevingtherapeut, psychosociaaltherapeut of stervensbegeleider en het kunnen verlenen van hulp en begeleiden van mensen met levensvragen.
Het profiel van de opleiding wordt verder bepaald door de overweging dat godsdienstwetenschappelijke, filosofische, sociaalwetenschapplijke en sociaal-psychologische oriëntatie op zingeving en levensvragen maatschappelijk van zodanig belang is dat een Hbo-opleiding die leidt tot deskundigheid op dit terrein wenselijk is.
De opleiding is erkend door de Nederlandse Federatie Gezondheidszorg.
Studieprogramma
Studenten volgen een kernprogramma dat bestaat uit de volgende vakgebieden:- Wereldgodsdiensten: behandeld worden de grote lijnen van de geschiedenis van de godsdiensten der mensheid en de wetenschappelijke benaderingen van deze geschiedenis. Aandacht wordt besteed aan het Jodendom, Christendom, Hindoeïsme, Boeddhisme en de Islam.
- Zingeving en transcendentie: aandacht wordt besteed aan psychosociale, psychotherapeutische en transcendente referentiekaders die kunnen helpen de zin van het leven te ontdekken. Naast een abstracte betekenis van het leven gaan we op zoek naar een denkbare mogelijkheid van een specifieke levenstaak en bestemming van de mens.
- Psychologie: aan de orde komen enkele elementaire beginselen van de godsdienst- en analytische psychologie, de psychologische grondslag van de functies van religie, ontwikkelingspsychologie, humanistische- en transpersoonlijke psychologie, psychosynthese en pychopathologie en geestelijke gezondheid (op welke wijze worden mensen gevormd en misvormd?).
- Westerse-esoterie: de grote lijnen van de geschiedenis van de Westerse-esoterie en de belangrijkste ontwikkelingen van het esoterisch gedachtegoed is object van studie.
- Godsdienstwetenschap: kennismaken met de uitgangspunten en de werkwijze van de godsdienstwetenschappen. Bestudeerd worden godsdienstige stromingen en mensbeelden.
- Therapeutische gespreksvoering: het verkrijgen van kennis en inzicht in de toepassingsmogelijkheden van therapeutische gespreksvoering in het werkveld van de geestelijke gezondheidszorg.
- Parapsychologie: aan de orde komt het (experimenteel) wetenschappelijk onderzoek naar vermogens, verschijnselen en waarnemingsvormen die niet met de normale zintuiglijkheid te verklaren zijn en die zich niet zo makkelijk lijken in te passen in het klassieke natuurwetenschappelijk denken. Thema's die aan de orde komen hebben betrekking op bijzondere menselijke ervaringen zoals; de moderne bijna-dood-ervaring, het betekensvolle toeval (synchroniciteit) en reïncarnatie.
- Praktische spiritualiteit: studenten verkrijgen inzicht in de verschillende handelingsvelden van de praktische spiritualiteit. Aan de orden komen o.a. de religieuze ervaring & metafysica, de spirituele autobiografie, en de quidditeit, de zin en de onzin, van het begrip astrologie.
- Werken met de DSM-IV: het diagnosticeren en classificeren van psychische stoornissen in de patiëntenzorg is object van studie. De klinische bruikbaarheid van de DSM-IV is uitgangspunt.
- Stervensbegeleiding: aandacht wordt besteed aan het begeleiden van stervenden en de aspecten van het stervensproces. In het bijzonder aan de rituelen bij sterven, uitvaart en rouw en de palliatieve begeleiding.
- Ethiek in de gezondheidszorg: in de geestelijke gezondheidszorg vallen beslissingen die vérstrekkende gevolgen hebben voor het leven en sterven van mensen. De student oriënteert zich in de huidige stand van de ethische discussie rondom euthanasie en zelfdoding en kwaliteit van leven en sterven.
- Vergelijkende spiritualiteitstudies: het verkrijgen van kennis en inzicht in de relatie tussen de geleefde spiritualiteit en religieuze bewegingen. Bijzondere aandacht wordt besteed aan het esoterisch christendom en de daaraan verwante stromingen in de Westerse cultuur en religiegeschiedenis.
- Filosofie: kennismaken met de Westerse- en Oosterse filosofie en literatuur, waarbij de ontwikkeling van posities in denken worden verankerd in korte en langere tekstfragmenten van belangrijke filosofen. Behandeld worden grote periodes, grondideeën en thema's uit de metafysica die voor zingeving en spiritualiteit een bijzondere relevantie hebben.
Beroepsvoorbereidende vakken
Het beroepsgerichte deel van de opleiding bestaat uit specifieke onderdelen, gericht op het functioneren in de praktijk van de zingevingtherapeut. Het beroepsgericht deel bestaat uit:- Algemene praktische vorming: vaardigheden in de verschillende handelingsvelden van de praktijk worden ingeoefend.
- Beroepsvoorbereidende vorming: verschillende specifieke onderdelen van de praktische vorming gericht op het functioneren in de praktijk van de zingevingtherapeut komen aan de orde.
- Stage: kennismaken met de verschillende handelingsvelden van de praktijk, praktijkstage, inter- en groepssupervisie.
Afstudeerrichtingen:
De opleiding Zingeving & Spiritualiteit kent twee afstudeerrichtingen:- een vrije studierichting (VS): gericht op persoonlijke ontwikkeling en belangstelling voor zingeving en spiritualiteit;
- een vierjarige beroepenvariant (BV): die opleidt voor zingevingtherapeut, psychosociaal therapeut en/of stervensbegeleider.
Welke afstudeervariant men ook kiest in beide gevallen volgt men een gemeenschappelijk basisprogramma van tien vakken waarin de godsdienstwetenschappelijke, filosofische, sociaal-wetenschappelijke en sociaal-psychologische disciplines in gelijke mate aan de orde komen.
Toelatingseisen
Tot de studierichting Zingeving & Spiritualiteit kan men worden toegelaten wanneer men in het bezit is van een Havo of Vwo getuigschrift, en/of bezitters van een getuigschrift van een propedeutisch examen in het Hbo of WO en/of een afgeronde MBO- (niveau 4), Hbo- of academische opleiding.Kandidaat studenten die niet in het bezit zijn van een getuigschrift Havo/Vwo, Hbo/Wo of een propedeutisch examen, maar de leeftijd van 27 jaar hebben bereikt kunnen worden toegelaten via een colloquium doctum (een speciaal toelatingsonderzoek).