Filosofie
De studierichting Filosofie is een vierjarige deeltijd-opleiding. De term filosofie (hij die begeert wijs te zijn), is ook te vertalen als een zoektocht naar wijsheidskennis en inzicht. De studie filosofie kan tot de verwondering leiden die nodig is om eigen vanzelfsprekendheden te kunnen (h)erkennen. Vanuit die verwondering kunnen vragen naar wie de mens is, wat het goede is, wat kennis is, wat waarheid is en wat wetenschap, aan de orde komen.
Wijsheidskennis
Filosofie is de grond van de verstandelijke kenwijze, maar ook de kennis van de menselijke en goddelijke dingen. De filosofie is dan de oefening in de kunst die daartoe vereist is. Filosofie is op het spoor proberen te komen van wat onze zijnsgrond is en leidt de mens naar de basis van alle dingen. Niet dat hij daarover waarheid of zekerheid verkrijgt. Wel dat hij zich een eigen mening kan vormen op een wijze die de wereld in een nieuw en kritisch daglicht plaatst.
Filosofie is bruikbaar voor alle facetten van de samenleving. Zelfs wanneer het niet bruikbaar zou zijn, is het nog goed in zichzelf en waard om na te streven. Dit komt omdat de filosoof oog heeft voor de geschiedenis, de antropologie, de metafysica, spiritualiteit, mens en natuur en het goddelijke. Wie geen filosofie beoefent kan niet komen tot wijsheid. Bovendien is het zelfs gemakkelijk en nuttig om te filosoferen, want kennis groeit veel sneller en het is ook nog plezierig (hèdonè) om te doen. Volgens Aristoteles zijn wijsheid en rede de enige zaken van de mens die onsterfelijk en goddelijk zijn.
Wijsbegeerte en spiritualiteit
In de opleiding wordt er bijzondere aandacht geschonken aan wijsbegeerte en spiritualiteit. Spiritualiteit kan de persoonlijke levensweg bepalen, de zoektocht naar doel en betekenis van leven en sterven. Voor sommigen zal dat het beste tot zijn recht komen binnen een gegeven religieuze traditie, anderen combineren religieuze systemen met verschillende filosofische opvattingen, weer anderen ervaren hun spiritualiteit op een meer persoonlijke manier buiten alle systemen om.
Metafysica
Binnen het vakgebied Metafysica worden enkele klassieke thema's besproken zoals deze in het kader van een systematisch verband doordacht kunnen worden. Gezocht zal worden naar de zin van de aloude vraag naar het uiteindelijke of absolute eenheidsbeginsel van het zijn en naar de onderlinge samenhang van de diverse antwoorden op denkmodellen zoals; de substantie, het goddelijke of God, de kosmos, het Ik, de menselijke ziel of het subject.
Beroepsperspectief
Afgestudeerden van de opleiding Filosofie kunnen in diverse functies bij allerlei organisaties van de maatschappij terechtkomen. In het algemeen bereidt de opleiding studenten voor op functies in het onderwijs, de journalistiek & media, beleidsfuncties bij de (semi)overheid, bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en ethische commissies.
Studenten volgen een algemeen kernprogramma dat bestaat uit de volgende acht vakgebieden:
- Geschiedenis van de filosofie: kennismaken met de elementaire vragen en begrippen van de wijsbegeerte en de geschiedenis van de filosofie en literatuur. We behandelen de Antieke wijsbegeerte, Middeleeuwse wijsbegeerte, het Verlichtingsdenken en de Moderne wijsbegeerte.
- Wijsbegeerte en spiritualiteit: de grote lijnen van de geschriften en denkers van de mystieke filosofie, spiritualiteit is object van studie. Aandacht wordt besteed aan de kosmologische opvattingen van de antieke mens. In het bijzonder de Hermetische filosofie, denkbeelden over de verhouding van de ziel tot het lichaam en de historisch-systematische situering van de Oosterse filosofie en het denken over de mens.
- Sociale en politieke filosofie: sociale en politieke filosofie gaat over de betrekkingen tussen mensen zoals die binnen een maatschappelijke en politieke orde gestalte krijgen. Besproken worden vraagstukken rond politiek en samenleving.
- Godsdienstfilosofie: Aan de godsdienstfilosofie is de taak toebedeeld de betekenis, de zin en de waarheidsvraag van de religieuze tradities nader te onderzoeken. Getracht wordt inzicht te verkrijgen in het probleem van de godsvraag en het godsbewijs.
- Praktische filosofie: de hoofdlijnen van de historische ontwikkelingen van de ethiek en de daarmee samenhangende vraag naar de mogelijkheid van ethiek als wetenschap worden besproken. Bijzondere aandacht wordt besteed aan het toepassen van wijsgerige methoden op onderwerpen die in verband staan met het functioneren van de overheid en maatschappelijke ondernemingen. We kunnen denken aan; zorgethiek, management-, media- en bedrijfsethiek en organisatiefilosofie.
- Filosofie van kennis, wetenschap en betekenis: object van studie is de analyse van en kritiek op de wetenschap als kenmethode. Aan de orde komt de theoriegeladenheid van de observatie, argumentatieleer, empirie als bron van kennis, waarheidstheorieën en het contrast met pseudo-wetenschap.
- Metafysica: Metafysica en transcendentie behoren tot de hoogste disciplines en pretenties van de filosofie. Besproken worden enkele klassieke thema's van de metafysica, zoals deze vooral in het kader van een zijnsleer in hun systematisch verband doordacht worden. Gezocht zal worden naar de zin van de vraag naar het uiteindelijke of absolute eenheidsbeginsel van het zijn en naar de onderlinge samenhang van de begrippen; substantie, het goddelijke of God, de kosmos, het Ik, de menselijke ziel of het subject.
- Mens en natuur: economische crises, energieproblemen, het klimaat, ecologische problemen en milieurampen beheersen regelmatig het nieuws. Gezocht wordt naar de beste houding, beleid en ethische reflexie ten opzichte van deze problematiek. Aandacht wordt besteed aan; natuurfilosofie, eco-ethiek en kosmologie.
Beroepsvoorbereidende vakken
Het beroepsgerichte deel van de opleiding bestaat uit specifieke onderdelen, gericht op het beroepsmatig kunnen functioneren in het onderwijs, de filosofische praktijk of de journalistiek en mediapraktijk.
Het beroepsgerichte deel bestaat uit:
- Algemene praktische vorming: diverse vaardigheden in de verschillende handelingsvelden van de praktijk worden ingeoefend zoals: Counselling (methodische- en cliëntgerichte gespreksvoering) en gespreksvaardigheden.
- Beroepsvoorbereidende vorming: verschillende specifieke onderdelen van de praktische vorming gericht op het functioneren in de praktijk als counsellor of filosofische consulent komen aan de orde zoals het managen van een beroepspraktijk en socratische gespreksvoering.
- Praktijkstages: kennismaken met de verschillende handelingsvelden van de praktijk; praktijkstages, inter-en groepssupervisie.
Afstudeerrichtingen
De opleiding Filosofie kent vier afstudeerrichtingen:
- Een vrije studierichting (VS); gericht op persoonlijke ontwikkeling en belangstelling voor filosofie en levensbeschouwing.
- Counsellor / Filosofisch Consulent (FC): gericht op de praktijk van een filosofisch consulentschap of functies in medisch-ethische commissies, bedrijfsmanagement, overheidsinstanties en/of een wetenschappelijk bureau van een politieke partij.
- Een lerarenvariant (LV); die opleidt voor docent levensbeschouwing / filosofie in het basis-, mbo-, of voortgezet onderwijs.
- Journalistiek & Media (JM): gericht op functies in de media, bij de (semi)overheid, bedrijfsleven of maatschappelijke organisaties
Welke afstudeervariant men ook kiest in beide gevallen volgt men een gemeenschappelijk basisprogramma van acht vakken waarin de metafysica, de sociaal-politieke-, de godsdienst-, de praktische-, de theoretische-, en de geschiedenis van de filosofie in gelijke mate aan de orde komen.
Toelatingseisen
Tot de studierichting filosofie kan men worden toegelaten wanneer men in het bezit is van een Havo of Vwo getuigschrift, en/of bezitters van een getuigschrift van een propedeutisch examen in het Hbo of WO, en/of een afgeronde MBO- (niveau 4), Hbo- of academische opleiding. Voor personen die niet in het bezit zijn van een getuigschrift Havo/Vwo, Hbo/WO of een propedeutisch examen, maar de leeftijd van 21 jaar hebben bereikt kunnen worden toegelaten via een colloquium doctum (een speciaal toelatingsonderzoek).
Studiekosten
De hoogte van het collegegeld wordt jaarlijks vastgesteld. Voor het komende studiejaar bedraagt dit € 1960,-. Het collegegeld is desgewenst in termijnen te voldoen. Naast collegegeld moet men rekening houden met kosten voor studiemateriaal, zoals studieboeken en readers.
Locatie, dagen en tijden
De colleges worden verzorgd in het opleidingsgebouw van de Universiteit Utrecht, Leuvenlaan 19. De colleges vinden wekelijks plaats op dinsdag van 18.30 tot 21.45 uur, periodiek van 14.30 - 17.30 uur.