Filosofie

De studierichting Filosofie is een vierjarige beroepsopleiding die in deeltijd gevolgd kan worden. De opleiding biedt een vorming voor mensen die zich bezig willen houden met een zoektocht naar kennis en wijsheid. De studie kan tot de verwondering leiden die nodig is om de eigen vooronderstellingen en vanzelfsprekendheden te kunnen (h)erkennen. Vanuit die verwondering kunnen vragen naar wie de mens is, wat het goede is, wat kennis en wat waarheid is aan de orde komen.

Filosofie is de grond van de verstandelijke kenwijze, maar ook de kennis van de menselijke en goddelijke dingen. De filosofie is dan de oefening in de kunst die daartoe vereist is. Filosofie is op het spoor proberen te komen van wat onze zijnsgrond is en leidt de mens naar de basis van alle dingen. Niet dat hij daarover waarheid of zekerheid verkrijgt. Wel dat hij zich een eigen mening kan vormen op een wijze die de wereld in een nieuw en kritisch daglicht plaatst.

Filosofie is bruikbaar voor alle facetten van de samenleving. Zelfs wanneer het niet bruikbaar zou zijn, is het nog goed in zichzelf en waard om na te streven. Dit komt omdat de filosoof oog heeft voor de geschiedenis, de antropologie, de metafysica, spiritualiteit, mens en natuur en het goddelijke. Wie geen filosofie beoefent kan niet komen tot wijsheid. Bovendien is het zelfs gemakkelijk en nuttig om te filosoferen, want kennis groeit veel sneller en het is ook nog plezierig (hèdonè) om te doen. Volgens Aristoteles zijn wijsheid en rede de enige zaken van de mens die onsterfelijk en goddelijk zijn.

Naast de klassiek-filosofische vakken wordt aandacht geschonken aan Wijsbegeerte & Spiritualiteit, Natuur & Milieufilosofie (eco-ethiek), Organisatie- en Bedrijfsethiek en Oosterse filosofie.   

Beroepsperspectief
Hoewel de studie kan dienen voor eigen ontwikkeling is de opleiding primair gericht op de latere beroepsuitoefening. We kunnen hier denken aan functies in de journalistiek of mediapraktijk, beleidsfuncties bij de (semi)overheid, maatschappelijke organisaties, ethische commissies, het onderwijs of aan het voeren van een zelfstandige praktijk als Counselor.


Studieprogramma

Studenten volgen een algemeen kernprogramma dat bestaat uit de volgende vakgebieden:
  • Geschiedenis van de filosofie: kennismaken met de elementaire vragen en begrippen en methoden van de wijsbegeerte en de geschiedenis van de filosofie en literatuur. We behandelen de Antieke wijsbegeerte, Middeleeuwse wijsbegeerte, het Verlichtingsdenken en de Moderne wijsbegeerte.
  • Wijsbegeerte en spiritualiteit: de belangrijkste ontwikkelingen van de religieuze filosofie  en wijsgerige antropologie is object van studie. Aandacht wordt besteed aan de religieus-filosofische opvattingen van de (antieke)mens en de veronderstelde samenhang tussen het goddelijke, mens en kosmos. In het bijzonder wordt aandacht besteed aan de Hermetica en denkbeelden over de verhouding van de ziel tot het lichaam.
  • Sociale en politieke filosofie: De sociale- en politieke filosofie besteed aandacht aan vraagstukken rond politiek en samenleving. Het gaat over de betrekkingen tussen mensen zoals die binnen een maatschappelijke en politieke orde gestalte krijgen. Het complexe scala van menselijke betrekkingen roept een aantal vragen op zoals; hoe menselijke betrekkingen behoren te zijn en geregeld dienen te worden, wat zijn criteria voor een goede samenleving en wat zijn de voorwaarden waaronder een behoorlijke samenleving mogelijk is.
  • Godsdienstfilosofie: Aan de godsdienstfilosofie is de taak toebedeeld de betekenis, de zin en de waarheidsvraag van de religieuze tradities nader te onderzoeken. Getracht wordt inzicht te verkrijgen in het probleem van de godsvraag en het godsbewijs.
  • Praktische filosofie: In discussies over morele problemen spelen allerlei begrippen en argumenten een rol die hun achtergrond vinden in ethische theorieën uit het verleden. Aristoteles was de eerste die de wijsgerige ethiek onderscheidde van andere filsofische disciplines en aparte boeken wijdde aan de studie van de moraal. We behandelen de hoofdlijnen van de historische ontwikkelingen van de ethiek en de daarmee samenhangende vraag naar de mogelijkheid van ethiek als wetenschap Aandacht wordt besteed aan het toepassen van wijsgerige reflectie en methoden op onderwerpen die in verband staan met het functioneren van organisaties, overheid en maatschappelijke ondernemingen.  
  • Systematische Filosofie: Kennsimaken met de hedendaagse logica, haar historische achtergrond en haar relatie met taalfilosofie. Object van studie is de analyse van en kritiek op de wetenschap als kenmethode en het contrast met de pseudo-wetenschap. Aan de orde komen de theoriegeladenheid van de observatie, empirie als bron van kennis en waarheidstheorieën. Aandacht wordt besteed aan wetenschapsfilosofie, logica en argumentatieleer, wijsgerige hermeneutiek en taalfilosofie.  
  • Metafysica: Wellicht behoren metafysica en transcendentie tot de hoogste disciplines en pretenties van de filosofie. Zonder die pretentie zou filosofie eigenlijk geen filosofie meer zijn. Gezocht zal worden naar de zin van de aloude vraag naar het uiteindelijke of absolute eenheidsbeginsel van het Zijn en naar de onderlinge samenhang van de begrippen; substantie, het goddelijke, de kosmos, het Ik, de menselijke ziel of het subject.
  • Fenomenologie: De fenomenologische methode en houding gaat uit van het 'wezen der dingen'. Fenomenologie is te duiden als een studie van de objectieve beschrijving van een ervaring, zonder de bevestiging dat de objecten daadwerkelijk 'bestaan' of 'niet bestaan'. Het gaat dan, in eerste instantie, niet om speculatieve of filosofische beschouwingen, maar om constateringen en de empirische analyse.     
  • Mens en natuur: Klimaatveranderingen, milieurampen, economische crises en energieproblemen beheersen regelmatig het nieuws. Gezocht wordt naar de beste houding en beste beleid ten opzichte van deze problematiek. Het is (ook) een taak van de praktische filosofie (ethiek en politieke filosofie) om een antwoord te formuleren op de vraag 'wat te doen' aan de hand van die concrete problemen. 
  • Oosterse filosofie: De term 'Oosterse filosofie' is een benaming van een aantal sociaal- en religieus-filosofische denksystemen die hun oorsprong hebben in de Chinese- en Indiase cultuur. Het zijn de brede denktradities van de hindoeïstische - en boeddhistische filosofie, het Taoïsme en Confucianisme met een levenslogica die vele stromingen kent.  

Beroepsvoorbereidende vakken

Het beroepsgerichte deel van de opleiding bestaat uit specifieke onderdelen, gericht op het beroepsmatig kunnen functioneren in het onderwijs, de filosofische praktijk of de journalistiek en mediapraktijk.

Het beroepsgerichte deel bestaat uit:
  • Algemene praktische vorming: diverse vaardigheden in de verschillende handelingsvelden van de praktijk worden ingeoefend zoals: Counselling (methodische- en cliëntgerichte gespreksvoering) en gespreksvaardigheden.
  • Beroepsvoorbereidende vorming: verschillende specifieke onderdelen van de praktische vorming gericht op het functioneren in de praktijk als counsellor of filosofische consulent komen aan de orde zoals het managen van een beroepspraktijk en socratische gespreksvoering.
  • Praktijkstages: kennismaken met de verschillende handelingsvelden van de praktijk; praktijkstages, inter-en groepssupervisie.

Afstudeerrichtingen
De opleiding Filosofie kent vier afstudeerrichtingen:

  • Een vrije studierichting (VS); gericht op persoonlijke ontwikkeling of functies in medisch-ethische commissies, bedrijfsmanagement, overheidsinstanties of een wetenschappelijk bureau van een politieke partij.
  • Filosofisch counselor (FC): gericht op het voeren van een zelfstandige praktijk als Counselor
  • Een lerarenvariant (LV); die opleidt voor docent levensbeschouwing / filosofie in het basis-, mbo-, of voortgezet onderwijs.
  • Journalistiek & Media (JM): gericht op functies in de media, bij de (semi)overheid, bedrijfsleven of maatschappelijke organisaties

Welke afstudeervariant men ook kiest in beide gevallen volgt men een gemeenschappelijk basisprogramma waarin de metafysica, de sociaal-politieke-, de godsdienst-, de praktische-, de theoretische-, en de geschiedenis van de filosofie in gelijke mate aan de orde komen.

Toelatingseisen
Tot de studierichting filosofie kan men worden toegelaten wanneer men in het bezit is van een Havo of Vwo getuigschrift, en/of bezitters van een getuigschrift van een propedeutisch examen in het Hbo of WO, en/of een afgeronde Mbo- (niveau 4), Hbo- of academische opleiding. Voor personen die niet in het bezit zijn van een getuigschrift Havo/Vwo, Hbo/WO of een propedeutisch examen, maar de leeftijd van 21 jaar hebben bereikt kunnen worden toegelaten via een colloquium doctum (een speciaal toelatingsonderzoek).

Studiekosten
De hoogte van het collegegeld wordt jaarlijks vastgesteld. Voor het komende studiejaar bedraagt dit € 2.340,-. Het collegegeld is desgewenst in termijnen te voldoen. Naast collegegeld moet men rekening houden met kosten voor studiemateriaal, zoals studieboeken en readers.

Locatie, dagen en tijden
De colleges worden verzorgd in het opleidingsgebouw van de Hogeschool Geesteswetenschappen, Drift 17 te Utrecht.
Op loopafstand van het Centraal Station. De colleges vinden wekelijks plaats op dinsdag van 18.30 tot 21.45 uur, periodiek van 14.30 - 18.00 uur.

» Aanmelden
» Brochure



Deze opleiding is geaccrediteerd door en heeft een kwaliteitskeurmerk van de koepelorganisatie Kwaliteit en Toetsing Natuurgerichte Opleidingen (KTNO).