Lexicon
Ahimsa
Geweldloosheid, het niet schaden van levende wezens/organismen
Anomalie
Een verschijnsel dat niet geïnterpreteerd of onderzocht kan worden in een gegeven paradigma en/of gangbare wetenschappelijke methoden van onderzoek; - verschijnselen.
Antropologie
Leer aangaande de mens.
Apocalyptiek
Onthulling, openbaring; speculaties over de loop van de wereld en voorspellingen over het wereldeinde.
Apocriefe
Verborgen geschriften die niet openlijk erkend en verbreid zijn; A - v.h. O.T en van het N.T.
Atman
Ziel-principe, het wezenlijke en onsterfelijke in de mens.
Aura
Een fijne, onzichtbare stof die organismen omgeven.
Bijna-dood-ervaring (BDE)
Het geheel van indrukken tijdens een bijzondere bewustzijnstoestand, die kan opreden tijdens een periode van klinische dood, maar ook tijdens een periode van ernstige ziekte, een bijna-fatale situatie (ongeval) of tijden een sterfproces.
Buiten-lichamelijke-ervaring (BLE)
Een ervaring waarbij een mens het gevoel heeft zich buiten zijn fysieke lichaam te bevinden en visueel, soms auditief objecten en gebeurtenissen waar te nemen vanuit een locatie die niet overeenstemt met die van het fysieke, zichtbare lichaam.
Brahma
De alziel; - het absolute goddelijke waaruit alle leven is ontstaan.
Brahmanen
Priesterklasse binnen het Hindoeïsme.
Buitenzintuiglijke Waarneming
Beleving van een gebeurtenis, voorwerp of bewustzijnsinhoud zonder dat normaal zintuiglijk contact daar bij een rol speelt.
Canon
Richtsnoer, regel; - de door de kerk erkende en als normatief geldende verzameling van bijbelse geschriften.
Causaliteit
Wetmatigheid van oorzaak en gevolg; - a-causale gebeurtenis, zonder aanwijsbare oorzaak.
Concilie
Raad, raadsvergadering. Sinds de tweede eeuw werden kerkelijke vergaderingen gehouden waarvan het doel de verdediging was tegen leerstellingen die afweken van die van de kerk en het ontwerpen van kerkregels, z.g. kerkorden.
Dharma
De gang der natuur, de orde in de kosmos.
Dissociatieve Stoornis
Een verstoring van de gewoonlijk geïntegreerde functie van bewustzijn, geheugen, identiteit en waarneming van de omgeving, die niet veroorzaakt wordt door een somatisch aandoening of gebruik van een middel.
Dogma
Beginsel, verordening, leeruitspraak van een geloofsgemeenschap die zo'n gemeenschap onderscheiden van andersdenkenden.
Elektrocardiogram (ECG)
Curve van de actiestroom van het hart. Geeft informatie over de hartfrequentie en het hartritme, over de wijze waarop de prikkelgeleiding plaatsvindt en over de toestand van de hartspier.
Extra-Sensory Perception (ESP)
Internationale aanduiding voor buitenzintuiglijke waarneming.
Eidos
Essenties, (denk)vormen; syn: idea, morphê.
Eschatologie
Leer van de laatste dingen in de theologie van het O.T en N.T.
Exegese
Schriftuitlegging, - verklaring.
Experimentator-effect
Het verschijnsel dat verschillende proefleiders bij een identieke proef-opzet toch verschillende uitkomsten verkrijgen.
Farizeeën
De afgescheidenen; - invloedrijke joodse groepering/stroming, trouw aan de wettische uitleg en letter van de Thora, verzette zich tegen alles wat niet-joods was.
Gnosis
(wijsheid)Kennis, inzicht.
Gnosticisme
Religieuze beweging in de late Oudheid welke de mens wil voeren tot het schouwen van God en daarmee tot de verlossing. De gnosticus acht de (wijsheid)kennis belangrijker dan het geloof en de in de goddelijke geheimnissen ingewijden hoger dan zij die alleen maar geloven.
Hallucinatie
Een ervaring die niet op een objectieve werkelijkheid betrekking heeft, maar als zodanig wordt opgevat.
Helderziendheid
Vorm van ESP waarin men indrukken heeft van een objectieve stand van zaken.
Hermeneutiek
De (theologische)wetenschap die zich bezig houdt met de beginselen en methoden voor het uitleggen van een geschrift i.c. de bijbel
Hologram
Een bijzonder driedimensioneel beeld/foto waarbij elk deel van de fotografische plaat in staat is het volledige beeld te reconstrueren. Elk deel is een exacte weergave van het geheel; - een energie-interferentiestructuur waarvan elk deel het geheel bevat.
Hylisch Pluralisme
Stoffelijke meervoudigheid, waarbij de stof in verschillende aggregatietoestanden en dichtheden wordt gedacht;
Karma
Wet van oorzaak en gevolg waaraan het menselijk handelen onderworpen is; levensbepalende daden van de mens in het vroeger- en huidig leven die bepalend zijn voor het lot van de mens in het toekomstig leven.
Ketters
-ij; een met het officiële belijden van de kerk strijdige leer, die door de kerk wordt verworpen en die kan leiden tot vorming van aparte religieuze gemeenschappen naast de kerk.
Klinische dood
Een stadium in een organisme waarbij alle uiterlijke tekenen van leven (bewustzijn, reflexen, ademhaling en hartactiviteit) afwezig zijn, maar het organisme als geheel nog niet dood is.
Logos
(het)Gedachte, rede, woord.
Metafysica
Eerste filosofie van Aristoteles; - heeft het onstoffelijke tot onderwerp.
Motorisch automatisme
Beweging van hand of andere ledematen welke buiten de bewuste wil van betrokkene tot stand komt en die het karakter van een mededeling draagt. B.v. automatisch schrift, spreken in trance-toestand.
Mystiek
Geheim, het verborgene, de ogen sluiten, tot rust komen. Door meditatie en contemplatie verenigd voelen met de godheid.
Non-localiteit
Uit één proces ontstaan deeltjes lijken elkaar, onder bepaalde condities, in zekere zin te beïnvloeden. Als de twee in tegengestelde richting vliegen en één heeft een bepaalde eigenschap verkregen, dan bezit de ander een daarmee corresponderende eigenschap. De twee deeltjes blijven onderling in niet-locale wisselwerking.
Paradigma
Een algemeen geaccepteerd (denk)model van benadering van een wetenschappelijk probleem c.q. onderzoek en oplossingen, fundamentele definities, wetten en aannamen.
Paragnost
Iemand met eigenschap(pen) van het verschijnsel van ESP.
Paranormaal
Term voor verschijnselen die naast een normaal geaccepteerde en objectiverende werkelijkheid lijken te vallen/niet verklaarbaar zijn binnen gevestigde paradigma's o.a. helderziendheid, helderhoren, -voelen, -ruiken, telepathie en p-ervaring.
Parapsychologie
Wetenschappelijke discipline die zich ten doel stelt het opzetten en uitvoeren van onderzoek naar paranormale verschijnselen.
Pentateuch
Vijfdelig boek; - het eerste deel van het O.T. omvattende vijf eerste boeken; - Tora, onderwijzing, wet.
Poortman J.J.
Wijsgeer (1896-1970) en bijzonder Hoogleraar Metafysica aan de Rijksuniversiteit te Leiden (1945-1958). In zijn uitgebreide studie brengt hij opvattingen uit onze eigen en andere culturen naar voren waaruit blijkt dat de mens meer soorten lichamen kan ervaren. Hij wijst op het transculturele karakter van deze denkbeelden en de ervaringen waarop zij gebaseerd zijn.
Précognitie
Voorspelling van een toekomstige gebeurtenis(sen), die niet kan worden afgeleid uit huidige, bestaande kennis.
Profetie
Waarzegging, helderziendheid, voorspelling, verkondiging van een bijzonder, goddelijke woord; - eet, ziener.
Projectie
Het overbrengen of toeschrijven van een gebeurtenis, wensen, gevoelens, angsten, aan anderen.
Pseudepigrafen
Geschriften onder valse naam; O.T - pigrafen.
Psi
Griekse letter; algemene verzamelnaam voor buitenzintuiglijke waarneming ESP.
Psychical research
Zielkundig onderzoek, inzicht, ontleding in een bepaalde categorie; - oorspronkelijke term voor parapsychologie
Psychokinese
Beweging van voorwerpen op mentale wijze, - mentale invloed door personen op externe fysisch object of proces.
Psychometrie
De gave om bij het aanvoelen v.e. voorwerp mededelingen omtrent de tegenwoordige of vroegere eigenaar.
Psychoscopie
Helderziendheid in het verleden.
Quantummechanica
Een werkelijkheid die noch door het concept van deeltjes, noch door het concept van golftrillingen toereikend wordt beschreven. Het onderzoek werd gestimuleerd in de jaren na 1920 door een internationale groep fysici w.o. Niels Bohr (1855-1962), Max Planck (1858-1947), Erwin Schrödinger (1887-1961), Werner Heisenberg (1901-1976) en Wolfgang Pauli (1900-1958) en gemotiveeerd door de fundamentele vraag; waaruit bestaat materie? De sub-atomaire eenheden van materie zijn zeer abstracte entiteiten met een dubbele natuur. Afhankelijk van de manier waarop we naar ze kijken lijken het soms deeltjes en soms golven te zijn. De qm beschrijft een wereld voorbij de tegenstelling van golf en deeltje en tevens een element van individueel toeval als een element van lotsverbondenheid over ruimtelijke afstanden heen.
Retrospectief
Terugblikkend.
Sadduceeën
Een priesterklasse en rijke stand van het joodse volk met belangrijke macht op het terrein van de rechtspraak en tempeldiensten.; - behorende tot de familie van Saddok, een hogepriester.
Sterfbedvisioen (SBV)
Ervaring/visoen van een stervende aan de rand van de dood, welke aan getuigen wordt medegedeeld. Bij het SBV is er eerder sprake van het opleven van bewustzijn, i.t.t tot het verliezen ervan bij de BDE. Het visioen wordt waargenomen vanuit het fysieke lichaam van de stervende, terwijl de BDE meestal wordt waargenomen vanuit een positie buiten het fysieke lichaam.
Secularisering
Proces van verwereldlijking los van bevoogding door religie of kerk.
Significant
Veelbetekenend; - statistisch van betekenis, omdat het verschijnsel vaker voorkomt dan het toeval of kansberekening zou toelaten; - een statistisch resultaat is significant wanneer het een bepaalde mate van onwaarschijnlijkheid heeft.
Spiritisme
Leer en praktijk van personen die menen dat door tussenkomst van een medium contact met geesten/entiteiten van overledenen mogelijk is.
Spiritualiteit
Het geestelijke, het onstoffelijke betreffende; -wijsgerig stelsel van geloofszaken van het fijnstoffelijke.
Spontane gevallen
Onaangekondigde ervaringen van personen buiten een onderzoekssituatie, die geïnterpreteerd kunnen worden als vorm (en) van ESP.
Synchroniciteit
Het gelijktijdig optreden op a-causale wijze van een bepaalde bewustzijnsinhoud (een droom of een gedachte) en een zich buiten de desbetref- fende persoon zich afspelende gebeurtenis die een (betekenis)overeenkomst met die bewust- zijnsinhoud vertoont.
Syncretisme
Vermenging van religieuze voorstellingen en ideeën van verschillende herkomst.
Telepathie
Een ESP die betrekking heeft op subjectieve gegevens.
Theologie
De wetenschap die zich bezig houdt met de kennis omtrent de verhouding tussen God en de mens in zijn wereld; wetenschappelijke discipline aangaande God en het Goddelijke.
Transcendent
Immaterieel; -ie, overstijging van de zintuiglijke ervaring, buiten het bereik; van wat binnen de grenzen van rede en ervaring gekend kan worden.
Upanishads
Oude Indiase geschriften die een aanvulling geven op - en uitleg aan de veden.
Veda
- en; oudste boeken van het Hindoeïsme, bestaande uit Rigveda, Samaveda, Yajurveda en Atharvaveda.
Verlichting
Naam voor een periode in de Europese cultuurgeschiedenis waarin het verstandelijk inzicht centraal komt te staan.
Zeloten
Joodse stroming/groepering t.t.v. Jezus, afkomstig uit de Farizeeën die voorstanders waren van een gewelddadige bevrijding van Israël.
