Westerse esoterie
De jaarcursus Westerse-esoterie is een bijzondere studierichting die
in deeltijd gevolgd kan worden.
Door de Westerse-esoterie in haar
complexiteit te bestuderen en binnen de historische context te duiden kan een
belangrijke bijdrage worden geleverd aan een beter begrip van ons cultureel en
religieus erfgoed. Belangstelling voor het esoterisch denken ontstaat dan,
wanneer gangbare antwoorden op levensvragen twijfelachtig zijn geworden. Dat
gevoel brengt vele mensen ertoe te gaan zoeken naar een diepere zin en betekenis
van het geleefde leven en de wereld.
Bij pogingen religie en wetenschap nauw
met elkaar te verbinden verliest de religie vaak aan precisie en de wetenschap
aan diepgang. In het gebied ertussen opereert de esoterie, die enerzijds naar
nauwkeuriger kennis streeft dan de religie en anderzijds dieper wil schouwen dan
de strikte wetenschap.
Wat is esoterie
Het begrip esoterie (Gr. esoterikos) is een begripsbebepaling voor een grote verzameling van mystiek- en religieus-filosofische stromingen. Reeds Aristoteles bestempelde zijn werken, die alleen voor zijn studenten in de wandelgangen bestemd waren, tot esoterisch. Esoterische vragen concentreren zich op zingeving, transcendentie en de 'waarom' vraag. Door middel van het esoterische gedachtegoed wordt geprobeerd het wezen, de metafysiek, van de mens ervaarbaar en begrijpelijk te maken. De vergelijking dringt zich op met religie en filosofie. Ook bij deze twee disciplines gaat het immers om de vraag naar de zin achter de verschijnselen en om het waarom der dingen. De esoterische traditie benadrukt echter dat die religieus-filosofische dimensie benaderd dient te worden via het transcendente, een andersoortige (onstoffelijke) ervaringswereld.De esoterische traditie en de Godsvraag
Er bestaat geen enkelvoudige esoterische filosofie. De Hermetica, het Griekse denken en de wereldreligies hebben ieder een eigen vorm van esoterisch denken ontwikkeld. Esoterici van verschillende religies vinden elkaar in wat ze gemeenschappelijk hebben. Daar ze op dezelfde ervaringen steunen die enkel op een eigen manier door culturele bepaaldheid benoemd en geïnterpreteerd wordt. Speculaties over God of het Absolute komen in de esoterische literatuur slechts sporadisch voor en worden zelfs dan veelal slechts kort aangestipt.Het doel van de esoterisch traditie is het kenbare te begrijpen en het kenvermogen van de menselijke ratio te vergroten. God daarentegen wordt over het algemeen als principieel onkenbaar beschouwd. Zodat er geen grote tegenstellingen met diepe religieuze houdingen hoeven te bestaan. zoals dit bij veel godsdiensten wel het geval is. Dit veronderstelt een beter begrip van de religieuze achtergrond van de mens en zijn specifieke visie op de wereld. Die visie beperkt zich niet tot religieus-filosofische overwegingen, maar heeft ook haar weerslag op het dagelijks leven en ethisch handelen.
Studieprogramma
Om het begrip esoterie te verhelderen zal worden ingegaan op zowel de grenzen tussen het esoterische gedachtegoed en het wetenschappelijk denken, als op die tussen het esoterische en religieuze denken. In de opleiding Westerse-esoterie, die in deeltijd gevolgd kan worden, bestuderen studenten vakken als:- Parapsychologie: thema's rond dood en hiernamaals is object van studie. We behandelen het wetenschappelijk onderzoek, de inhoudelijke aspecten en verklarende theorieën;
- Geschiedenis van de Westerse-esoterie: behandeld worden de grote lijnen van de geschiedenis van de Westerse-esoterie en de belangrijkste ontwikkelingen van het esoterisch gedachtegoed. Aandacht wordt besteed aan de Hermetica, de Westerse-esoterie in de Renaissance en de Westerse-esoterie sinds de Verlichting;
- Wijsbegeerte: kennismaken met esoterische grondbegrippen, grote periodes en thema's van de Griekse wijsbegeerte. Bijzondere aandacht is er voor de metafysica van de belangrijkste filosofen. Aan de orden komen de pré-socraten, Socrates, Plato en Aristoteles met een uitloop naar de Stoa, het Hellenisme en het Neo-platonisme;
- Vergelijkende spiritualiteitstudies: het blijkt dat het westers- esoterisch gedachtegoed zich met opmerkelijk gemak aanpast aan de reeds bestaande religieuze stromingen en filosofische ontwikkelingen. In recent onderzoek wordt esoterische religiositeit steeds minder gepresenteerd als een tegencultuur tegenover het christendom en de moderniteit. De esoterische religiositeit richt zich juist op onder- en onbelichte aspecten binnen het christendom en de postmoderne samenleving. Door esoterisch-religieuze stromingen in hun complexiteit te bestuderen en binnen de historische context te duiden kan een belangrijke bijdrage worden geleverd aan een beter begrip van ons cultureel erfgoed.
- Gnostisch en esoterisch christendom: aandacht wordt besteed aan het gnostisch en esoterisch christendom en de daaraan verwante stromingen in de Westerse cultuur en religiegeschiedenis. Studenten verdiepen zich in het grondpatroon van de klassiek gnostische oorsprongsmythe en de relatie met vroegchristelijke teksten.
Omvang
40 ECTSToelatingseisen
Er zijn geen speciale toelatingseisen geformuleerd.De colleges worden aangeboden op (post)Hbo-niveau